On October 20, the team met with senior officials of the International Center on Qanats & Historic Hydraulic Structures (ICQHS) (1), a UNESCO water-related research centre for coordinating information, research, preservation and promotion of historic underground water aquaducts called qanats that exist in northern Africa, southern Europe, Middle East, China and elslewhere. We are grateful to Dr. Semsar Yazdi, Director and Mr. Labbaf Khaneiki, senior expert, of ICQHS, and Dr. Ghafoori, Managing Director, Yazd Regional Water Authority for attending.
The team then toured the Water Museum (2) with an ICHTO-appointed guide. It had a beautiful central courtyard, a room of coloured doors and paintings of ladies of the Qajar dynasty, and many excellent displays and explanations in various subterranean rooms.
After wandering the shaded back alleys of historical old town Yazd, with a labyrinth of rammed earth walls with cob veneers, flying arches and rooms above (connecting both sides of the narrow mud lane ways), neighbourhood squares and mosques, and private courtyards with wet or dry pool and fountains, and tall windcatchers, for which Yazd is so famous, the team ventured to the cloth-covered Morshed Gardens Tourist Assembly for lunch, in the Zoroastrian section of Yazd. It has a tiny attached hotel with a charming courtyard.
Then they drove south to the village of Saryazd (3,4), to tour its deserted rammed earth fortress,of the 1-9th century, several historic qanats, cisterns with windcatchers, and 2 caravanserai. The village square, with a glorious inventory of colourful flowers, was under renovation, to welcome tourists that will come one day. They toured the restored Robat Nou Caravanserai and a caravanserai across the way that was under restoration. It was interesting to see the application of local materials and old methods coming together in modern upgrades, as the roof was being plastered with earth, before the tiles were relaid.
As the sun disappeared from the desert floor, behind distant mountains, the team scurried to the Pahlavan-Pour (Persian) Garden in the village of Hossein Abab with its central mansion and qanats. It is under restoration for a future resort.
We learned many lessons from the people and sites along the way. ICHTO facilitated the process, by providing local guides and keys to unlock the secrets of the buildings, fortress, old houses and vernacular architecture and bridge time, stories and history.

یزد، باغ مرشد، روستای سریزد، کاروانسرای رباط نو، باغ پهلوان‌پور

گروه «راه ابریشم تا آشتی» در تاریخ ۲۰ اکتبر (۲۸ مهرماه)، به منظور تبادل اطلاعات، تحقیقات در مورد حفاظت و نگهداری و نیز ترویج سازه‌های آبیِ زیرزمینیِ موسوم به «قنات» که در شمال آفریقا، جنوب اروپا، خاورمیانه، چین و جاهای دیگر نیز وجود دارند، با مقامات ارشدِ «مرکز بین‌المللیِ قنات‌ها و سازه‌های تاریخی آبی» (۱)، یک مرکز تحقیقاتی مرتبط با آبِ وابسته به یونسکو، دیدار کرد. سپاسگزار دکتر سمسار یزدی (رئیس مرکز)، آقای لباف خانیکی (کارشناس ارشد مرکز) و دکتر غفوری (مدیر شرکت سهامی آب منطقه‌ای یزد) هستیم که در این دیدار حضور داشتند.

گروه سپس با همراهی راهنمای «مرکز بین‌المللیِ قنات‌ها و سازه‌های تاریخی آبی» از «موزه‌ی آب» (۲) دیدن کرد. موزه‌ی آب حیاط مرکزی زیبایی دارد، اتاقی با درهایی رنگین و نقاشی‌هایی از زنان دوره‌ی قاجار، و بسیاری دیدنی‌ها و شنیدنی‌های بی‌نظیر در اتاق‌های تودرتو.

پس از گشت‌وگذار در کوچه‌های خلوتِ سایه‌دارِ شهر کهن و تاریخی یزد، با هزارتویی از دیوارهای کاه‌گلی، تاق‌های کوتاه و اتاق‌هایی بالای آنها (که دو سرِ کوی‌های گلی را به هم وصل می‌کنند)، میدانک‌ها و مسجدهای محل، و حیاط‌های شخصی با حوض‌هایی با آب یا بدون آب و فوّاره‌هاشان، و البته بادگیرهای بلندی که یزد بیش از هرچیز به آنها شُهره است، گروه برای صرف ناهار راهی مجتمع گردشگری «باغ مرشد» در بخش زرتشتی‌نشینِ یزد شد، مجتمعی که هتلی نُقلی با حیاطی باصفا هم در کنارش دارد.

سپس گروه با اتومبیل به سمت جنوب راندند، روستای سریزد (۳و۴)، تا از قلعه‌ی متروکِ کاه‌گلی‌اش متعلق به دوره‌ی ساسانیان، و نیز چندین قنات قدیمی، آب‌انبارهای بادگیردار و ۲ کاروانسرا دیدن کنند. میدانک روستا، با گل‌های گوناگون و رنگارنگش، در دست بازسازی بود تا خوشامدگوی گردشگرانی باشد که روزی به آنجا خواهند آمد. گروه سپس از کاروانسرای بازسازی‌شده‌ی «رباط نو» و کاروانسرایی دیگر در سمت مقابل که در دستِ بازسازی است دیدن کرد. جالب بود مشاهده‌ی اینکه چگونه مصالح بومی و روش‌های قدیمی چنان روزآمد مورد استفاده قرار می‌گیرند که در کنار هم جلوه‌ای امروزی می‌یابند، چنان که بامِ بنا را پیش از تعویض کاشی‌ها با خاک می‌پوشاندند.

همچنان‌که خورشید در افقِ کویر از دیده پنهان می‌شد و در دوردست پشت کوه‌ها فرو می‌رفت، گروه شتابان خود را به باغ پهلوان‌پور در روستای حسین‌آباد رساند، با عمارت مرکزی‌اش و نیز قنات‌هایش. باغ در دستِ بازسازی‌ست تا در آینده تبدیل به تفریحگاه ـ اقامتگاه شود.

در راه، از آدم‌ها و مکان‌ها بسیار آموختیم. «مرکز بین‌المللیِ قنات‌ها و سازه‌های تاریخی آبی» با در اختیار گذاشتن راهنماهای محلی و کلیدهایی برای گشودن قفل‌های پنهانِ بناها، قلعه‌ها، خانه‌های قدیمی و معماری‌های بومی، و نیز با زدن پلی در زمان و تاریخ و داستان‌هایش، راه را بر ما هموار ساخت.

به فارسیِ پژمان طهرانیان

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

alt

References:
1) ICQHS
3) A. Burke, V. Maxwell, I. Shearer, Iran, Lonely Planet, 2013, Saryazd, p. 186