بروشور پروژه‌ی راه ابریشم تا آشتی

پروژه‌ی بازسازی و احیای کاروانسراهای راه ابریشم

بخش معماری/ طراحی از بورسیه‌ی تحقیقاتی دکتر آرتور کلارک در زمینه‌ی شهروند جهانی شدن، هسته‌ی اولیه‌ی الگوی فکری و عملیِ تازه‌ای‌ست برای رسیدن به یک جامعه‌ی جهانی و دستیابی به صلح و سازگاری با همسایگان و رقیبان؛ برای احترام به محیط زیست و رسیدن به راه‌حل‌هایی برای حلّ مشکلات آن؛ برای حفظ و نگهداری آثار و اماکن تاریخی، و برای زدن پلی ازگذشته به آینده، بر راه تازه‌ای که به آشتی و همیاری منتهی می‌شود. ایجاد یک زنجیره‌ی بین قاره‌ای میان بیوسفر (زیست‌کره‌) و اماکن ناشناخته‌ای که میراث جهان نوین مایند، قابل پیش‌بینی و تصوراست. کاروانسراهای قدیم پناهگاه‌هایی امن بوده‌اند در دنیایی خطرناک پر از کویر و کوهستان، طوفا‌ن‌های شن و دزدان دریایی. آنها شرایط زندگی انسانی را در طول صدها و هزاران سال مهیّا می‌کرده‌اند ــــــ با فراهم کردن آب و غذا، امنیت و سرپناه، دوستی و همراهی میان مردم، مشارکت و همکاری، شراکت و دادوستد، درک و احترام متقابل، ایجاد فضایی برای بحث و گفت‌وگو میان بازرگانان و زائران، عالمان و بومیان؛ ارزش‌هایی که ما امیدواریم به تدریج ترویج شوند ــــــ هربار با مرمّت و احیای یک کاروانسرا و در ادامه پذیرایی از مهمانان و مسافران در آن، که جان تازه‌ای به این مکان‌ها خواهند بخشید و این کاروانسراها را تبدیل خواهند کرد به چراغ راهی به سوی آینده‌ای به رسمِ پیشین پایدارتر، سازگارتر با محیط زیست، و خودکفاتر برای همه‌ی گونه‌های زیستی.

بورسیه‌ی تحقیقاتی دکتر آرتور کلارک در زمینه‌ی شهروند جهانی شدن

کنسرسیوم مطالعات صلح، دانشگاه کلگری

۱) مأموریت

امیدواریم با آموختن از نمونه‌ها و تجربه‌های گذشته ــــ آموختن از مردمان و مکان‌ها، از تاریخ و میراث به‌جامانده، از باستان‌شناسی و معماری، از فرهنگ و سُنن، و از موسیقی و ادبیات ــــ به آینده‌ای پایدارتر برسیم.

۲) چشم‌انداز

در سال ۲۰۲۰، دو کاروانسرا را تکمیل کرده و به بهره‌برداری (برای اسکان و استفاده‌های دیگر) رسانده‌ایم، و چهار کاروانسرای دیگر را هم در دست مرمت و بازسازی و احیا داریم تا شرق و غرب از راه خاورمیانه ــــ و از طریقِ پلی که ایران باشد ــــ  به یکدیگر پیوند داده شوند.

۳) هدف‌های مشخص

آرزو داریم با مردم دیدار کنیم، از اماکن بازدید کنیم، سخنرانی کنیم و قدم در راهی بگذاریم که مارکوپولو گذاشت ــــ راهی که زنجیره‌ای بین قاره‌ای و بیوسفری (زیست‌کره‌ای)ست ــــ و نیز به اماکنی روی آوریم که میراث جهان نوین مایند، و در این میان، با شرکای جهانی‌مان، دو کاروانسرای نمونه را که بازسازی و احیا شده‌‌اند، در اختیار بگیریم و با طراحی‌های لازم، برای اسکان و بهره‌برداری آماده کنیم.

۴) تمرکز بر مسائل زیست‌محیطی

۱. حفظ و نگهداری تاریخی و زیست‌بومی

۲. ایجاد مناطق مسکونی پایدار و سازگار با طبیعت، از قبیل اکوویلِیج‌ها (مناطق طبیعت‌دوستِ خارج از شهر) و اکوسیتی‌ها (شهرک‌های بازسازی‌شده در دل طبیعت)

۳. حفاظت از منابع طبیعی: زمین، هوا ، آب، درختان

۴. استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر/ جایگزین‌پذیر، انرژی‌های سبز و پاکِ جایگزین

۵. برنامه‌های اکوپلاس (برنامه‌هایی که چیزی به محیط زیست می‌افزایند): جمع‌آوری آب، زمین، انرژی و غذای مازاد

۶. ایجاد امنیت غذایی: طراحی، مهندسی، معماری و در نهایت کشاورزی پایدار و منطبق با محیط زیست، خانه‌ها و دیوارهای سبزِ طبیعت‌دوست

۷. اجرای پروژه‌های پیشرفته‌ی هدایتی-حمایتی به صورتِ آزمایشی

۸. شراکت‌ها و سرمایه‌گذاری‌های مشترک

اینها همه ضرورت‌های اصلی برای دست‌یابی به آینده‌ای پایدارهستند که در آن شأن و منزلت طبیعت حفظ شود.

۵) اهداف تور اکواستادی (تور مطالعات محیط زیستی)

۱. دیدار با گروه‌های مختلف، ایجاد تماس‌ها و ارتباط‌های تازه در هر منطقه، با شرکا و همکارانمان در ایران، ترکیه، آذربایجان، گرجستان و ارمنستان

۲. برگزاری مراسم معارفه برای آغاز رسمی فعالیت‌ها در هر شهر، با حضور مقامات شهرداری‌ها

۳. بازدید از کاروانسراهای دوره‌ی پس از اسلام در ۵ کشور

۴. آگاهی یافتن از امکانات و در عین حال محدودیت‌های موجود در هر بنا

۵. انتخاب ۶ کاروانسرا در ایران و ۶ کاروانسرا در کشورهای دیگر

۶. تعمّق در فرهنگ و تاریخِ راه ابریشم

۷. بازدید از بهترین نمونه‌های معماری بومی: زیگورات‌ها، عبادتگاه‌ها، غارها و روستاهای زیرزمینی، قصرها، ارگ‌ها و قلعه‌ها، یخچال‌ها و منابع و مخازن ذخیره‌ی آب، بادگیرها (۵)، دیوار بزرگ چین، کاریزها، باغ‌های ایرانی، رصدخانه‌ها، بناهای خرسنگی، اماکن و بناهای ثبت‌شده توسط سازمان میراث جهانی یونسکو، ویرانه‌های ماقبل تاریخ، بناهای ساخته‌شده با گِلِ چینه‌کشی، و بهشت‌های زمینی

۸. بازدید از معابد زرتشتیان، برج خاموشان (برج سکوت)، چهارطاقی‌ها، غارها و روستاها.

۶) مقصدها (در ایران)

تبریز، تهران، مشهد، رادکان، قوچان، کاشان، شیراز، اصفهان، ابیانه، اقدا، خرانق، میبد، آبکوه، یزد، کرمان، کرمانشاه، همدان

(از توصیه‌ها برای دیدار از افراد و مکان‌های دیگر استقبال می‌شود)

۷) زمان‌بندی (برای بازدید از همه‌ی کشورهای در مسیر راه ابریشم)

۱. سال ۲۰۱۳: ترکیه، ارمنستان، گرجستان، آذربایجان و ایران

۲. سال ۲۰۱۴: چین، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ایران

۸) مردم ایران

آرزو داریم در ایران با این گروه‌ها دیدار و سفر/ کار کنیم:

۱. دانشجویان باانگیزه، فارغ‌التحصیلان کوشا، متخصصان سخاوتمند، متفکران خلّاق، افراد عادی اما روشن و با دید باز، مبتکرانِ راهگشا، به‌ویژه افرادی با پشتوانه‌ی دانش، تحقیقات و علاقه‌ی لازم

۲. مقامات دولتی و مدیران شهری

۳. شهرداران، بخش‌داران و...

۴. حامیان یا شرکای بالقوه، سرمایه‌گذاران یا متخصصان امر، همکاران یا اعضای تیم‌ها و گروه‌های مختلف، افراد روشن و بابصیرتِ علاقه‌مند به این پروژه، کسانی که به کشورشان مهر می‌ورزند و به حفظ و نگهداری از آثار تاریخی عمیقاً احساس تعهد می‌کنند و قدردان هر اقدامی در این زمینه هستند

۵. سازمان‌های غیردولتی که در این زمینه‌ها دست به فعالیت‌های در خور توجهی زده‌اند

۶. روستاییان، دانش‌آموزان و مستمندان

۷. جایزه‌ی شایسته‌ترین اعضای تیم‌هامان:

الف) سفر به چین در سال ۲۰۱۴،  ب) سفر به کانادا در سال ۲۰۱۵

۹) تیم‌ها (در حال گسترش)

۱. تیم ایرانی در همدان

۲. تیم کانادایی در کلگری

۳. تیم بین‌المللی در دیگرکشورها

۱۰) شرکا و همکاران (در حال گسترش)

۱. دولت(ها)

۲. شهرها و روستاها

۳. دانشگاه‌ها

۴. مؤسسات تحقیقاتی

۵. سازمان‌های غیردولتی

۶. صاحبان صنایع سبز (سازگار با طبیعت)

۱۱) کارهای در دست انجام

۱. جلب حمایت‌های لازم

۲. جلب حامیان و شرکای بالقوه

۳. فهرست‌برداری از کاروانسراهای راه ابریشم

۴. فراهم آوردن مقدمات تحقیقات و مسافرت‌ها

۵. برقراری تماس‌ها و ایجاد ارتباط‌هایی برای انجام سخنرانی‌ها، همخانه شدن با بومی‌ها، بازدید از بناها و اماکن تاریخی

۶. برنامه‌هایی برای سرمایه‌گذاری و جلب سرمایه‌گذار

۷. برگزاری سخنرانی‌ در ونکوور، کلگری، ادمونتون

منشور اصول طراحی معماری پایدار و سازگار با محیط زیست

معیارهای اصلی در همه‌ی پروژه‌ها، چه پروژه‌های جدید، چه پروژه‌های مرمت و بازسازی، شامل موارد زیر است:

۱) حفظ زیست‌بوم‌ها و محافظت از طبیعت

۲) حفظ سلامت و امنیت ساکنان بنا، مهندسی محیط کار و نیروهای انسانی، و طراحی ساختمان‌های بدون موانع داخلی برای رفت‌وآمد آزادانه در آنها

۳) مدیریت محیط زیستی: ایجاد حداقل آلودگی

۴) در نظر گرفتن رشد و توسعه‌ی پایدار شهری در ساختن بناهای مناطق مسکونی

۵) محافظت از منابع طبیعی، مانند درختان، و استفاده از سوخت‌های فسیلی

۶) محافظت از آب و انرژی

۷) استفاده از تکنولوژی‌های مناسب: توالت‌های کودساز

۸) استفاده از انرژی‌های جایگزینِ قابل تجدید ـــــ انرژی‌های پاک و سبز

۹) کاهش دادن هزینه‌های تعمیر و نگهداری ساختمان‌ها به حداقل ممکن

۱۰) در نظر داشتن صلح جهانی، گرمایش زمین، تغییرات آب‌وهوایی، پدیده‌ی جزایر گرمایی، خرده‌صنعت‌ها، آلودگی هوا و عدالت اجتماعی


نکته: ما به جای پیروی از اهداف «لید» (پیشرو در طراحی انرژی و طراحی زیست‌محیطی*)، هدفمان رعایت استانداردهای این مؤسسات است:

Natural Step, Passiv Haus, Living Institute


یورگ اوستوروفسکی

jdo at ecobuildings dot net

فوق لیسانس معماری از ام آی تی در آمریکا

MIT (Massachusetts Institute of Technology)

و لیسانس معماری از دانشگاه تورونتوی کانادا

۱) معمار اکولوژیک، فارغ التحصیل با معدل ۴.۹ از ۵

۲) ۳۶ سال تخصص و تجربه‌ی کاری

۳) انجام پروژه‌هایی در ایالات بریتیش کلمبیا، آلبرتا، ساسکاچوان، کبک، پرینس ادوارد آیلند در کانادا

۴) ریاست چهار شرکت و مدیریت شرکت‌های دیگر

۵) تجربیاتی در طراحی و نقشه‌کشی، مشاوره، تنظیم قراردادها، مدیریت پروژه و مدیریت تحقیقات در پروژه‌های معماریِ اکولوژیک

۶) مشتریان: بخش خصوصی و دولتی ـــــ  شاملِ معماران، سازندگان، شرکت‌های توسعه و عمران، شرکت‌های ساختمانی، دولت، و مالکان خصوصی

۷) نویسنده‌ی ۱۲۵ مقاله، برنده‌ی ۷ جایزه، پذیرای ۲۰۰ هزار بازدیدکننده از خانه‌ی اکولوژیک خود، و جلب‌کننده‌ی ۲۰۰ شریک و همکار در طول دوران کاری


شعار ما

معماری بومی برای آینده‌ای پایدار

تغییر الگوها به سمتِ

یک. بازسازی راه باستانی ابریشم برای پایه‌گذاریِ پایداری و جاودانگی

دو. دستیابی به صلح و سعادت، جلب حامیان مادی و معنوی، رسیدن به رونق و شکوفایی، جذب سرمایه‌گذار و جذب نسل‌های آینده


* LEED (Leadership in Energy & Environmental Design)

به فارسیِ پژمان طهرانیان